Hittestress bij melkvee is een bekend probleem. Minder melk, slechtere vruchtbaarheid en hogere uitval zijn directe gevolgen die iedere veehouder herkent. Maar er is een veel minder zichtbare – en vaak onderschatte – kostenpost: hittestress tijdens de droogstand beïnvloedt de prestaties van dochters én zelfs kleindochters.
Een uitgebreide studie van Laporta et al. (2020) maakt dit pijnlijk duidelijk en laat zien waarom investeren in goede koeling (bijvoorbeeld met DeLaval-oplossingen) essentieel is voor een rendabel melkveebedrijf.
Wat gebeurt er bij hittestress in de droogstand?
De laatste 6 weken van de dracht zijn cruciaal. In deze periode:
-
- Ontwikkelt het uierweefsel van de koe
-
- Groeit het ongeboren kalf intensief
Wordt de koe in deze fase blootgesteld aan hittestress, dan ontstaat een blijvend effect op het kalf (“foetale programmering”).
De gevolgen volgens de studie:
-
- Dochters produceren 2,2 tot 6,5 kg melk per dag minder
-
- Levensduur daalt met bijna 12 maanden
-
- Productieve levensduur daalt met ± 5 maanden
-
- Ook kleindochters produceren al minder melk
Oftewel: de schade zit niet in één lactatie, maar in de toekomst van je veestapel!
Wat kost dit echt? (in euro’s én per koe)
De studie rekende de economische impact door voor de gehele sector. Hieronder vertaald naar de praktijk in euro’s.
Impact per koe (praktisch voor uw bedrijf)
Omgerekend naar euro’s per koe per jaar:
| Component | € per koe/jaar |
| Melkverlies | €36 |
| Extra opfokkosten | €13 |
| Kortere levensduur | €9 |
| TOTAAL | ± €58 per koe/jaar |
Gebaseerd op o.a.:
-
- ±120 kg minder melk per jaar per dochter
-
- Kortere levensduur en hogere uitval
Let op: dit zijn alleen de effecten via nakomelingen – dus exclusief directe schade bij de koe zelf.
Wat betekent dit op bedrijfsniveau?
-
- 120 koeien → ± €7.000 verlies/jaar
-
- 250 koeien → ± €14.500 verlies/jaar
-
- 500 koeien → ± €29.000 verlies/jaar
En nogmaals: dit is alleen het effect van hittestress in de droogstand op de volgende generatie.
Waarom droge koeien vaak vergeten worden
Veel bedrijven investeren in koeling van lacterende koeien, maar droge koeien blijven achter.
Dat is een gemiste kans:
-
- Schade ontstaat vóór de volgende lactatie
-
- Effecten zijn langdurig en moeilijk zichtbaar
-
- Maar economisch zeer groot
Praktische adviezen met DeLaval-oplossingen
-
- Actieve koeling is cruciaal
Koeien met actieve koeling (ventilatoren + water) presteren aantoonbaar beter.
DeLaval oplossingen:
-
- Ventilatoren (DF-serie)
-
- Soaker-/spraysystemen met Cow-Cooling
-
- Automatische temperatuursturing
Begin met koelen vanaf ca. 21°C.
-
- Combineer lucht en water
Alleen schaduw is onvoldoende.
Effectieve strategie:
-
- Kort natmaken (1–2 minuten)
-
- Daarna intensief drogen met ventilatoren
Resultaat:
-
- Lagere lichaamstemperatuur
-
- Minder stress (lagere ademhalingsfrequentie)
-
- Vergeet de “probleemplekken” niet
Hittestress ontstaat vaak in:
-
- Wachtruimtes
-
- Overgangen
-
- Ligboxafdelingen voor droge koeien
Hier liggen vaak de grootste verbeterkansen.
-
- Meet en stuur actief
Gebruik:
-
- Temperatuur / luchtvochtigheid (THI)
-
- Gedrag (ademhaling >60 = stress)
Combineer dit met automatische systemen van DeLaval.
De echte rekensom: koeling vs. verlies
-
- Verlies: ± €58 per koe per jaar
-
- Investering koeling: vaak €100–€150 per koe
Terugverdientijd: ± 2 tot 3 jaar – vaak sneller
En daarna pure winst via:
-
- Betere vaarzen
-
- Hogere levensproductie
-
- Minder vervanging
Conclusie
Hittestress in de droogstand is geen klein probleem, maar een structureel lek in rendement:
-
- Direct verlies: melk, gezondheid
-
- Indirect verlies: toekomstige generatie
-
- Totale impact: duizenden euro’s per bedrijf per jaar
De oplossing is duidelijk:
Koel ook droge koeien actief
Combineer ventilatie en water
Gebruik bewezen systemen zoals DeLaval
Tot slot
De conclusie uit de studie vat het perfect samen:
“Het koelen van droge, drachtige koeien is essentieel om zowel de huidige als toekomstige prestaties van het bedrijf veilig te stellen.”
Wilt u weten wat dit concreet betekent voor uw stal en hoe DeLaval dit efficiënt kan oplossen?
Wij helpen u graag met een praktische berekening op maat.
Arie de Leeuw B.V.
